Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một nghịch lý trong môi trường làm việc: nhiều người lao động lo ngại công nghệ này sẽ thay thế mình, nhưng đồng thời vẫn buộc phải học cách sử dụng nó để hoàn thành nhiệm vụ và duy trì công việc.
Tại hội thảo “Phát triển nhân lực – điều kiện tiên quyết cho kinh tế số và tăng trưởng xanh”, các chuyên gia chỉ ra rằng AI đang thay đổi nhanh chóng cách thức vận hành doanh nghiệp, mô hình sản xuất, dịch vụ và cả thị trường lao động. Cùng với cơ hội về năng suất và sáng tạo là áp lực chưa từng có, buộc người lao động liên tục thích nghi để không bị bỏ lại phía sau.
Nguy cơ không chỉ đến từ việc mất việc mà là kỹ năng nhanh lỗi thời
Theo ông Nguyễn Phong Anh, chuyên gia đào tạo AI thuộc Dự án Nâng cao năng lực Trí tuệ nhân tạo tạo sinh META – VNU, tốc độ thay đổi công nghệ quá nhanh khiến nhiều kỹ năng vừa học xong đã lỗi thời. Thậm chí, có những khóa đào tạo AI phải viết lại giáo trình chỉ sau vài tháng vì phần mềm và quy trình đã thay đổi đáng kể.
Điều này tạo áp lực lớn cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động. Thị trường xuất hiện “hình đồng hồ cát” trong cơ cấu việc làm: ở trên là nhóm chuyên môn cao, am hiểu công nghệ; ở dưới là lao động không có kỹ năng số; ở giữa – những vị trí dễ bị AI thay thế – đang thu hẹp nhanh chóng.
Một số lãnh đạo còn yêu cầu nhân viên tìm giải pháp AI thay thế chính công việc của họ để tăng hiệu suất, vô tình gây tâm lý bất an. Ngược lại, không ít nhân viên lại chần chừ trong việc học và áp dụng công nghệ mới.
Đào tạo lại – chiến lược sống còn
Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cảnh báo, hơn 1 tỷ lao động trên thế giới có nguy cơ phải “học lại từ đầu” nếu không bổ sung kỹ năng số. Ở Việt Nam, chỉ khoảng 28-29% lao động có bằng cấp, chứng chỉ – thấp hơn mức trung bình ASEAN – khiến nhiều người khó tiếp cận cơ hội việc làm trong nền kinh tế số.
Các chuyên gia khẳng định, giải pháp duy nhất để thích nghi là đào tạo lại và nâng cấp kỹ năng. Điều này bao gồm từ kỹ năng tin học cơ bản, sử dụng AI, phân tích dữ liệu đến các kỹ năng “xanh” phù hợp với xu hướng tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, quá trình này gặp nhiều rào cản như thiếu giảng viên chất lượng, cơ sở vật chất hạn chế và tâm lý ngại học của lao động lớn tuổi.
Theo ông Phạm Vũ Quốc Bình – Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) – muốn người trưởng thành thay đổi thói quen học tập cần dựa vào động lực nghề nghiệp và thu nhập. Doanh nghiệp cũng phải chủ động hơn, tạo điều kiện cho nhân viên học ngay trong quá trình làm việc, thí điểm các dự án AI để vừa trải nghiệm vừa đánh giá hiệu quả.
Giảm rủi ro, tận dụng cơ hội từ AI
AI không nên chỉ được xem là công cụ thay thế con người mà phải là công cụ nâng tầm con người, giúp tập trung vào các kỹ năng cao hơn như tư duy, sáng tạo, đánh giá và đồng cảm.
Để tận dụng cơ hội, Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát triển nhân lực gắn liền với chuyển đổi số và tăng trưởng xanh; phổ cập kỹ năng số cho toàn dân; hỗ trợ nhóm lao động yếu thế; và liên kết đào tạo nghề với định hướng phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Ông Bình nhấn mạnh: “Đầu tư vào đào tạo lại và nâng cấp kỹ năng là khoản đầu tư dài hạn quan trọng nhất cho tương lai. Thành công hay thất bại trong giai đoạn này sẽ quyết định việc chúng ta bước vào kỷ nguyên AI với tâm thế chủ động hay bị động.”
.jpg "Quản lý thị trường Lạng Sơn hoàn tất bàn giao 80kg xác ve sầu khô cho chủ hàng")
.jpg "Giải mã hiện tượng thức giấc lúc 3 giờ sáng và bí quyết để có giấc ngủ ngon hơn")
.jpg "Bắt giam đối tượng lừa đảo đáo hạn ngân hàng chiếm đoạt 1,5 tỷ đồng tại Đà Nẵng")
.jpg "Đồng Tháp: Đề Nghị Truy Tố 10 Đối Tượng Chế Tạo Mua Bán Vũ Khí Quân Dụng Trái Phép")
.jpg "Top 10 Tiện Ích Chrome Tốt Nhất 2025: Cách AI Tái Định Nghĩa Việc Duyệt Web")
