Ốc táo và khả năng tái tạo mắt kỳ diệu mở ra hy vọng cho y học tái tạo

Một nghiên cứu mới công bố trên Nature Communications đã khiến giới khoa học bất ngờ khi phát hiện loài ốc táo – vốn là loài ốc nước ngọt xâm lấn – có khả năng tái tạo hoàn toàn đôi mắt sau khi bị loại bỏ. Khả năng này đang mở ra triển vọng lớn cho việc phục hồi thị lực ở con người trong tương lai.

Câu chuyện bắt đầu khi Tiến sĩ Alice Accorsi, trong quá trình nghiên cứu kiểm soát ốc táo phá hoại mùa màng ở Ý, nhận được gợi ý từ Tiến sĩ Alejandro Sánchez Alvarado (Viện Nghiên cứu Y khoa Stowers, Hoa Kỳ) về việc thử cắt bỏ một số bộ phận của loài này để quan sát khả năng tái sinh. Kết quả thật kinh ngạc: ốc táo có thể mọc lại mắt.

Các thí nghiệm cho thấy, chỉ sau chưa đầy hai tuần, mắt mới bắt đầu hình thành; và sau khoảng một tháng, cấu trúc mắt gần như hoàn chỉnh như ban đầu. Đặc biệt, quá trình này diễn ra theo từng giai đoạn: từ chữa lành vết thương, hình thành khối tế bào đặc biệt, tạo thủy tinh thể và võng mạc, cho tới khi mắt hoạt động hoàn chỉnh.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện gen Pax6 đóng vai trò quyết định trong quá trình này. Khi gen này bị vô hiệu hóa, ốc táo vẫn sống khỏe nhưng không thể mọc lại mắt. Điều thú vị là nhiều gen tham gia tái tạo mắt ở ốc táo cũng xuất hiện trong quá trình hình thành mắt ở động vật có xương sống, bao gồm cả con người.

Mặc dù mắt người và mắt ốc sên tiến hóa độc lập, chúng vẫn dựa trên một nền tảng di truyền tương tự. Điều này mở ra cơ hội cho các nghiên cứu so sánh, từ đó tìm cách kích hoạt cơ chế tái tạo mắt ở người – một bước tiến có thể thay đổi y học tái tạo, giúp khôi phục thị lực cho bệnh nhân mất mắt hoặc tổn thương nghiêm trọng.

Nghiên cứu này là minh chứng rằng ngay cả những sinh vật nhỏ bé, tưởng chừng đơn giản, vẫn chứa đựng những bí mật khoa học có thể thay đổi cách chúng ta điều trị bệnh trong tương lai.