Từ lâu, “ma trơi” luôn là một trong những hiện tượng khiến con người vừa sợ hãi, vừa tò mò. Những đốm sáng lập lòe giữa màn đêm, xuất hiện ở đầm lầy, rừng rậm hay nghĩa địa, từng được xem là linh hồn của người đã khuất. Nhưng theo các nhà khoa học, đây thực chất chỉ là một hiện tượng vật lý tự nhiên hiếm gặp – chứ không hề liên quan đến yếu tố siêu nhiên.
Theo một công trình nghiên cứu mới của Đại học Stanford (Mỹ), bí ẩn đằng sau ánh sáng ma trơi có thể xuất phát từ hiện tượng “sét siêu nhỏ” – hay còn gọi là micro-lightning. Đây là những tia điện cực ngắn hình thành giữa các bong bóng khí, đặc biệt là khí mê-tan, trong môi trường ẩm thấp hoặc đầm lầy.
Từ truyền thuyết dân gian đến góc nhìn khoa học
Trong nhiều nền văn hóa, ma trơi (hay ignis fatuus) được mô tả là ánh sáng xanh di chuyển lơ lửng trong không trung, thường gắn liền với linh hồn người đã khuất. Ở châu Âu, người ta tin rằng đó là những linh hồn lạc lối cầm đèn dẫn dụ con người đi lạc. Ở châu Á, hiện tượng này đôi khi được xem là điềm báo hoặc là linh hồn của những người chết trẻ.v
Tuy nhiên, các giả thuyết khoa học từ thế kỷ 19 đã cho rằng ma trơi thực ra là do khí mê-tan phát sinh từ xác động thực vật phân hủy trong đầm lầy tự bốc cháy. Dẫu vậy, câu hỏi “vì sao khí mê-tan có thể tự phát cháy trong không khí” vẫn là một ẩn số lớn – cho đến khi các nhà khoa học phát hiện ra vai trò của các tia sét vi mô.
Nghiên cứu mới làm sáng tỏ bí ẩn
Theo tạp chí PNAS (2025), nhóm nghiên cứu của Stanford đã thực hiện thí nghiệm bằng cách bơm khí mê-tan và không khí vào nước để tạo bong bóng. Khi ghi hình bằng camera tốc độ cao, họ phát hiện các tia điện cực nhỏ phát sinh giữa bong bóng, kéo dài chỉ 1/1000 giây nhưng đủ để kích hoạt phản ứng cháy.
Điều đáng chú ý là tần suất xuất hiện các tia điện này tăng mạnh khi có mặt khí mê-tan. Điều đó cho thấy hiện tượng sét siêu nhỏ có thể là nguyên nhân thật sự của ánh sáng ma trơi – một “cơ chế đánh lửa tự nhiên” trong môi trường giàu khí dễ cháy.
Nhóm nghiên cứu khẳng định: “Các tia điện cực ngắn giữa bong bóng khí mê-tan đã tạo nên phản ứng oxy hóa tự nhiên, giải thích hoàn hảo cho hiện tượng ánh sáng lơ lửng mà con người từng gọi là ma trơi.”
Gợi mở về nguồn gốc sự sống
Khám phá này không chỉ giải mã một hiện tượng dân gian tồn tại hàng trăm năm, mà còn gợi mở manh mối về sự hình thành của sự sống trên Trái Đất. Từ lâu, giới khoa học tin rằng sét là yếu tố quan trọng giúp tạo ra các phản ứng hóa học sơ khai, biến hợp chất vô cơ thành phân tử hữu cơ – tiền đề của sự sống.
Nếu sét siêu nhỏ có thể kích hoạt phản ứng tương tự, chúng có thể đã góp phần tạo nên “tia lửa khởi nguồn sự sống” hàng tỷ năm trước. Ngoài ra, việc hiểu rõ cơ chế điện khí quyển vi mô còn giúp con người mở rộng nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực như năng lượng sạch, môi trường, hay thậm chí là tìm kiếm sự sống trên các hành tinh khác.
Các nhà khoa học đặt ra câu hỏi thú vị: “Liệu hiện tượng sét siêu nhỏ có thể xảy ra ở khí quyển ngoài Trái Đất – và nếu có, nó có thể trở thành nền tảng cho sự sống ở hành tinh xa xôi nào đó chăng?”
.jpg "Quản lý thị trường Lạng Sơn hoàn tất bàn giao 80kg xác ve sầu khô cho chủ hàng")
.jpg "Giải mã hiện tượng thức giấc lúc 3 giờ sáng và bí quyết để có giấc ngủ ngon hơn")
.jpg "Bắt giam đối tượng lừa đảo đáo hạn ngân hàng chiếm đoạt 1,5 tỷ đồng tại Đà Nẵng")
.jpg "Đồng Tháp: Đề Nghị Truy Tố 10 Đối Tượng Chế Tạo Mua Bán Vũ Khí Quân Dụng Trái Phép")
.jpg "Top 10 Tiện Ích Chrome Tốt Nhất 2025: Cách AI Tái Định Nghĩa Việc Duyệt Web")
